Trong cuộc đua xây dựng những hệ thống thông minh hơn, nhanh hơn và tự chủ hơn, chúng ta rất dễ lãng quên một sự thật cốt lõi: công nghệ chỉ thành công khi nó phục vụ con người. Khi các doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), trọng tâm của mọi cuộc thảo luận cần phải chuyển dịch: từ việc AI có thể làm được gì, sang việc AI được xây dựng cho ai.
Tại Tanika AI, chúng tôi tin rằng vị thế của một đơn vị dẫn dắt công nghệ (Top AI Builder) không chỉ nằm ở việc thiết kế những thuật toán phức tạp — mà là tạo ra những giải pháp AI lấy con người làm trung tâm, giúp trao quyền cho mỗi cá nhân thay vì thay thế họ. Trong một thế giới nơi công nghệ tiến hóa nhanh hơn cả các quy định pháp lý, chính niềm tin, sự thấu cảm và tính hữu dụng mới là những yếu tố duy trì sự đổi mới bền vững ở quy mô lớn.
“Khoảng trống nhân văn” trong cuộc đua AI hiện nay
Theo một khảo sát toàn cầu của Deloitte năm 2024, có tới 73% lãnh đạo doanh nghiệp dự định tăng cường đầu tư vào AI trong 12 tháng tới. Tuy nhiên, chỉ có 28% tin rằng tổ chức của họ “đã chuẩn bị kỹ lưỡng” để quản lý những tác động của quá trình tự động hóa và chuyển đổi số bằng AI đối với con người.
Khoảng cách này không chỉ là vấn đề về kỹ năng — đó là vấn đề về tư duy thiết kế. Nhiều dự án triển khai AI hiện nay vẫn ưu tiên năng lực kỹ thuật hơn là khả năng thích ứng của người dùng. Kết quả là những hệ thống tự động đưa ra các quyết định mà không ai hiểu nổi, khiến nhân viên cảm thấy bị “ra rìa” bởi chính những công cụ mà họ không tin tưởng hoặc không thể kiểm soát.
Tại Tanika AI, chúng tôi gọi đây là “vực thẳm của sự thích ứng”. Những dự án trông rất hứa hẹn ở giai đoạn thử nghiệm nhưng thất bại khi triển khai thực tế vì mọi người gặp khó khăn trong việc tích hợp AI vào quy trình làm việc hàng ngày. Những tổ chức thành công nhất không phải là những đơn vị có thuật toán tiên tiến nhất, mà là những đơn vị biết thiết kế AI xoay quanh con người.
AI lấy con người làm trung tâm: Khung tư duy để doanh nghiệp thích ứng
Thiết kế AI nhân văn nghĩa là cân bằng giữa tự động hóa và hỗ trợ — xây dựng các hệ thống giúp tăng cường khả năng phán đoán của con người thay vì loại bỏ nó. Dưới đây là bốn nguyên tắc mà Tanika AI áp dụng để giúp doanh nghiệp biến tầm nhìn AI thành tác động thực tế:
1. Thấu hiểu bối cảnh con người
AI nên bắt đầu bằng sự thấu cảm, không phải bằng dữ liệu. Trước khi viết bất kỳ dòng mã nào, đội ngũ của chúng tôi đầu tư thời gian để hiểu thực tế hàng ngày của những người sẽ trực tiếp sử dụng hệ thống — từ nhân viên chăm sóc khách hàng đến các nhà phân tích tài chính. Chúng tôi xác định những “điểm đau” (pain points): Điều gì khiến họ nản lòng nhất? Những quyết định nào gây ra sự mơ hồ nhất? Khi thiết kế dựa trên sự thấu hiểu, AI sẽ trở thành một người cộng sự đắc lực thay vì một “chiếc hộp đen” bí ẩn.
2. Thiết kế vì niềm tin và sự minh bạch
Niềm tin là “đơn vị tiền tệ” của chuyển đổi số. Báo cáo của IBM năm 2024 cho thấy 61% người tiêu dùng toàn cầu lo ngại về cách các công ty sử dụng AI. Tại Tanika AI, chúng tôi tích hợp các lớp “giải thích được” (explainability layers) trực tiếp vào giải pháp. Khi người dùng hiểu hệ thống “tư duy” như thế nào, họ sẽ có xu hướng tin tưởng, sử dụng và thậm chí là cải tiến nó. Minh bạch biến AI từ một yêu cầu tuân thủ khô khan trở thành lợi thế cạnh tranh sắc bén.
3. Xây dựng để hợp tác, không phải để cô lập
Một trong những hiểu lầm lớn nhất về AI là nó sẽ vận hành độc lập. Thực tế, những dự án thành công nhất là những hệ thống “đồng thông minh” (co-intelligent systems) — nơi con người và máy móc liên tục học hỏi lẫn nhau. Nghiên cứu của PwC cho thấy các tổ chức kết hợp AI với chuyên môn của con người đạt được năng suất cao hơn tới 33% so với những đơn vị chỉ tự động hóa đơn thuần. Tại Tanika AI, chúng tôi không thay thế các đội ngũ; chúng tôi trang bị cho họ “siêu năng lực”.
4. Đo lường tác động dựa trên giá trị nhân văn
Doanh nghiệp thường đánh giá AI qua các chỉ số kỹ thuật như độ chính xác hay tốc độ xử lý. Nhưng AI nhân văn đòi hỏi một lăng kính rộng hơn: Giải pháp này ảnh hưởng thế nào đến sự hài lòng và mức độ gắn kết của nhân viên? Một mô hình dự báo có thể chính xác 95%, nhưng nếu nhân viên không tin tưởng hoặc khách hàng cảm thấy bị xa lạ, dự án đó vẫn coi là thất bại.
Từ Công cụ đến Trải nghiệm: Định nghĩa lại vai trò của AI
Thế hệ AI doanh nghiệp tiếp theo sẽ không được định nghĩa bằng số lượng mô hình được triển khai, mà bằng việc những mô hình đó hòa nhập mượt mà thế nào vào dòng chảy công việc của con người.
Tại Tanika AI, các chuyên gia xây dựng AI của chúng tôi làm việc chặt chẽ với khách hàng để cùng thiết kế những giải pháp phản ánh đúng văn hóa và bối cảnh của họ. Bằng cách kết hợp Tư duy thiết kế (Design Thinking), Khoa học dữ liệu và Quản trị thay đổi, chúng tôi giúp doanh nghiệp thu hẹp khoảng cách từ tầm nhìn đến thực tế ứng dụng — biến AI từ một thử nghiệm công nghệ trở thành một đối tác chiến lược đáng tin cậy.
Tương lai của AI là con người
Thông điệp của chúng tôi rất rõ ràng: AI được xây dựng cho các quy trình có thể bị thay thế; AI được xây dựng cho con người sẽ tồn tại lâu dài.
Thiết kế lấy con người làm trung tâm đảm bảo AI nhất quán với các giá trị và mục tiêu của người dùng. Tại Tanika AI, chúng tôi coi đây là nền tảng cốt lõi. Sứ mệnh của chúng tôi là giúp các tổ chức thiết kế một hệ sinh thái AI nơi công nghệ thăng hoa vì con người thăng hoa.
Dù bạn đang hiện đại hóa dịch vụ công, mở rộng quy mô quy trình doanh nghiệp hay xây dựng trải nghiệm khách hàng thế hệ mới, câu hỏi không chỉ là bạn có thể xây dựng AI nhanh đến mức nào — mà là AI của bạn có thể trở nên “người” đến mức nào.
